Όχι άλλα λογοπαίγνια (;)

Σε αυτή την ανάρτηση θα ήθελα να ασχοληθώ με ένα αγαπημένο μου θέμα, τα λογοπαίγνια. Φαίνεται ότι τα λογοπαίγνια αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του διαδικτυακού χιούμορ, αφού υπάρχει σελίδα στο facebook (https://www.facebook.com/alogopaignia), την οποία έχει συστήσει η ομάδα "Όχι άλλα λογοπαίγνια". Στη σελίδα αυτήν μπορεί κανείς να βρει λογοπαίγνια - κάποτε χαρακτηριζόμενα ως "καμμένα" -, τα οποία απαντούν σε ονομασίες καταστημάτων, σε ταμπέλες παντός είδους και ύφους και σε διαφημίσεις παντοδαπών αντικειμένων. Το αστείο, σύμφωνα με την ομάδα που συλλέγει το υλικό, συμπεραίνουμε ότι δεν προκύπτει μόνο εν σχέσει με το ξάφνιασμα που προκαλεί η σύμφυρση λέξεων αλλά κυρίως από το είδος αυτών των λέξεων, την καταγωγή τους και την κάποτε πολύ μακρινή απόσταση που τις χωρίζει, σε τέτοιον βαθμό, ώστε να μπορούν να αντιπαραβληθούν με τις σουρεαλιστικές μεταφορικές εικόνες, οι οποίες προκύπτουν από το πλησίασμα δύο μακρινών πραγματικοτήτων. Πράγματι, το γλωσσικό υλικό για τη δημιουργία λογοπαικτικών ονομασιών και τίτλων αποβαίνει αναπάντεχα ποικίλο με αποτελέσματα απαράμιλλα ευφάνταστα και πρωτότυπα. Ενεργοποιείται ακόμη και η μείξη γλωσσών πέρα από την αξιοποίηση της παρήχησης και παρόμοιων τεχνικών. 

Κατά τη γνώμη μας, ο χαρακτηρισμός "καμμένα" για τέτοιου είδους λογοπαίγνια ίσως ενέχει μια επικριτική χροιά ενώ θεωρούμε ότι μπορεί η εν λόγω συλλογή λογοπαιγνίων να αποκαλύψει πολλά σε κοινωνιολογικό και κοινωνιογλωσσικό επίπεδο για τον ελληνικό λαό (τις προσλαμβάνουσες και τα ερεθίσματά του, τα ενδιαφέροντά του, τις προτεραιότητές του, τις συνήθειές του, την εξοικείωσή του με άλλες γλώσσες - και ποιες -, τη σχέση του με τη γλώσσα και το χιούμορ, το πνευματώδες στοιχείο που τον χαρακτηρίζει και τη γλωσσική δημιουργικότητα και γλωσσοπλαστική του δύναμη). 

Μάλιστα θα προτείναμε τη διδακτική αξιοποίηση της παρούσας συλλογής (εξαιρώντας τα παραδείγματα άσεμνων λογοπαιγνίων για ευνόητους λόγους) στο πλαίσιο της διδασκαλίας της Νεοελληνικής Γλώσσας Α΄ Λυκείου και συγκεκριμένα της ενότητας που αφορά το χιούμορ και το γέλιο. Επιλεγμένα λογοπαίγνια θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως αφόρμηση μιας συζήτησης για το χιούμορ και την παρουσία του στον ελληνικό διαφημιστικό λόγο και στον χώρο των επιχειρήσεων με τη μορφή ονομασίας καταστημάτων. Στη συνέχεια, οι μαθητές θα μπορούσαν να επεκτείνουν την έρευνά τους υπό τη μορφή project στον δημοσιογραφικό λόγο και δη στους τίτλους των εφημερίδων ή ίσως και στο πλαίσιο του πολιτικού λόγου. Άνετα θα μπορούσε να αποκτήσει η διδακτική προσέγγιση και αξιοποίηση των λογοπαιγνίων μια διαθεματική διάσταση και συγκεκριμένα να συνδεθεί με το μάθημα της Πολιτικής Παιδείας της Α΄ Λυκείου με βάση τα όσα προαναφέρθηκαν. Πιστεύουμε, λοιπόν, ότι το γλωσσικό χιούμορ θα πρέπει να είναι παρόν στις σχολικές αίθουσες, διότι εγείρει το ενδιαφέρον και οξύνει τη γλωσσική ευφυΐα των μαθητών, (προ)καλώντας τους να γίνουν και οι ίδιοι, τελικά, παραγωγοί παρόμοιων γλωσσικών παραγώγων.   

Ιστότοπος Ιδρύματος Μποδοσάκη

Σε αυτή την ανάρτηση θέλω να συστήσω τον ιστότοπο του Ιδρύματος Μποδοσάκη (https://www.blod.gr/). Πρόκειται για έναν εύχρηστο ιστότοπο όπου μπορεί κανείς να παρακολουθήσει βιντεοσκοπημένες ομιλίες και διαλέξεις πάνω σε διάφορες θεματικές και, μάλιστα, με πάρα πολύ κάποιες φορές εξειδικευμένα θέματα. Ο επισκέπτης μπορεί να διατρέξει τις θεματικές και να επιλέξει από την ποικιλία τους και, στη συνέχεια, να εντοπίσει υποθέματα που τον ενδιαφέρουν εντός μιας ορισμένης θεματικής. Δεν λείπουν παραδείγματα διεπιστημονικών διαλέξεων, τα οποία εμφανίζονται και στις δύο θεματικές που έρχονται σε επαφή. Οι ομιλητές είναι έγκριτοι εκπρόσωποι της κάθε επιστήμης και Τέχνης με την κατάλληλη κατάρτιση και με επίκαιρα ενδιαφέροντα που ανανεώνουν την επιστήμη τους και καθιστούν τις διαλέξεις τους σημαντικές στην προώθηση του επιστημονικού διαλόγου καθώς και αποκαλυπτικές για ένα τόσο ενημερωμένο και ειδικό όσο και πιο ευρύ κοινό. Κάποιες από τις θεματικές που θα μπορούσαν να ενδιαφέρουν εδώ είναι η Γλωσσολογία, όπου εντάσσονται αρκετές διαλέξεις με θέμα τη μετάφραση, η Εκπαίδευση, όπου απασχολεί ιδιαιτέρως το θέμα της χαρισματικότητας, η Λογοτεχνία, η Αρχειονομία και Βιβλιοθηκονομία, η Μουσειολογία, η Ιστορία, η Φιλοσοφία, η Ψυχολογία και οι Τέχνες κι ο Πολιτισμός. Θεωρούμε πως το υλικό του ιστοτόπου μπορεί να αξιοποιηθεί διδακτικά στα θεωρητικά μαθήματα και να δώσει στους μαθητές μια ευρύτερη αλλά και ταυτόχρονα εξειδικευμένη οπτική επάνω στο εκάστοτε αντικείμενο που μελετάται. 

Ανοικτή Βιβλιοθήκη

Με αυτή την ανάρτηση θα ήθελα να κάνω γνωστό τον ιστότοπο openbook ή Ανοικτή Βιβλιοθήκη (https://www.openbook.gr/). Ο συγκεκριμένος ιστότοπος περιλαμβάνει μια πληθώρα θεματικών, που περιστρέφονται γύρω από το Βιβλίο, τη Λογοτεχνία (έντυπη και ψηφιακή), τον Πολιτισμό και την Εκπαίδευση. Από εδώ μπορεί να έχει ο ψηφιακός αναγνώστης προσβαση σε έργα της παγκόσμιας και νεοελληνικής λογοτεχνίας, σε αρχαιοελληνικά συγγράμματα στο πρωτότυπο ή και από μετάφραση, σε λογοτεχνικά περιοδικά, λογοτεχνικά ιστολόγια και λογοτεχνικά καρτούν, σε audio-books και μελέτες σχετικά με τις διάφορες Τέχνες πέραν της Λογοτεχνίας αλλά και σε συλλογές υλικού με άλλες ποικίλες θεματικές (υγεία, ταξίδια, διατροφή, περιβάλλον-οικολογία, διαφορετικότητα, κλπ.). Σημαντική είναι και η δυνατότητα που δίνει ο ιστότοπος για τη δημιουργία προσωπικού e-book παρέχοντας οδηγίες και βήματα καθώς και πολύτιμες συμβουλές τεχνογνωσίας και υποδείξεις λογισμικού και σχετικών προγραμμάτων που απαιτούνται για τη συγκεκριμένη διαδικασία. 

Vladimir Kush

Σ' αυτή την ανάρτηση θα ήθελα να κάνω γνωστό έναν σύγχρονο Ρώσο καλλιτέχνη, τον Vladimir Kush. Ο ζωγράφος αυτός έχει ένα ιδιαίτερο στυλ, όχι τόσο από την άποψη της ζωγραφικής τεχνικής του αλλά όσον αφορά το περιεχόμενο των έργων του. Συγκεκριμένα, στους πίνακές του δημιουργεί μεταφορικές εικόνες πότε εκμεταλλευόμενος αναλογίες και ομοιότητες σχημάτων και χρωμάτων και πότε αξιοποιώντας μεταφορικές ή πολύσημες λέξεις ή / και εκφράσεις τις οποίες επιθέτει ως ευφάνταστους τίτλους στα πράγματι πρωτότυπα έργα του. Το δίχως άλλο, θυμίζει τους Υπερρεαλιστές, στων οποίων τη δουλειά η ουσία ήταν να φέρουν κοντά δύο απομακρυσμένες πραγματικότητες συγχωνεύοντάς τες σε μια μεταφορική έκφραση ή εικόνα. Ο Kush πετυχαίνει αυτό το στοίχημα με πραγματική επινοητικότητα και αστείρευτα δημιουργικό πνεύμα. Ο προσωπικός του ιστότοπος (http://vladimirkush.com/), που μαρτυρά και την αναπόφευκτη εμπορικότητά του, περιλαμβάνει το σύνολο των έργων του καθώς και συνοπτικά αλλά χρήσιμα και ουσιώδη σχόλια πάνω στο κάθε έργο. Κατά τη γνώμη μας αποτελεί μια μοναδική περίπτωση οργανικού συνδυασμού λόγου και εικόνας και μπορεί να αξιοποιηθεί διδακτικά για τη διδασκαλία της μεταφοράς στη Γλώσσα μέσω της Τέχνης (ως άλλωστε μιας ιδιαίτερης "γλώσσας") ή / και ως "κείμενο" για σύγκριση στο πλαίσιο διδασκαλίας της Λογοτεχνίας, αφού αποδίδει με απαράμιλλη ποιητικότητα τόσο το φυσικό όσο και το ανθρωπογενές περιβάλλον.