Αντώνης Πετρίδης

 Στην ανάρτηση αυτή θα ήθελα να συστήσω τον ιστότοπο του Αντώνη Πετρίδη (https://antonispetrides.wordpress.com/). Πρόκειται για έναν πανεπιστημιακό καθηγητή, φιλόλογο στην ειδικότητα με ειδίκευση στο αρχαίο δράμα. Σύντομο βιογραφικό του μπορεί κανείς να βρει στην ιστοσελίδα https://www.ouc.ac.cy/index.php/el/profiles/antonis-petrides. Στον ιστότοπό του υπάρχει ευρετήριο με τις αναρτήσεις που έχει κάνει. Τα ενδιαφέροντά του ποικίλουν: αρχαία ελληνική λογοτεχνία, νεοελληνική λογοτεχνία, ξένη λογοτεχνία. Προσωπικά, τον γνώρισα και τον θαύμασα μέσα από τα άρθρα του για την ποίηση του Νίκου Καββαδία, στην οποία επιμένει και επανέρχεται. Διατρέχοντας αρχικά φευγαλέα τις αναλύσεις του με έκανε να θέλω να τις διαβάσω ενδελεχέστερα, έμενα σε κάποιες παρατηρήσεις του και εντυπωσιαζόμουν τόσο από την ευρυμάθειά του και τη γνώση της σχετικής βιβλιογραφίας όσο και για τον τρόπο που συνδέει τα δεδομένα, ώστε να βγάλει νόημα από το κάθε ποίημα. Επιπλέον, κάνει συνδέσεις μεταξύ των ποιημάτων και υπάρχουν εσωτερικές παραπομπές στα σχόλια των δικών του αναρτήσεων για τα ποιήματα του Καββαδία. Τον εμπιστεύομαι ως προς την ερμηνευτική του οπτική και έχω χρησιμοποιήσει τις αναλύσεις του για την ερμηνευτική προσέγγιση ποιημάτων του Καββαδία στη σχολική τάξη. 

Νομίζω ότι ο ιστότοπος του Αντώνη Πετρίδη αποτελεί μια πρώτης τάξεως πηγή γνωριμίας με κάποια εμβληματικά έργα, η οποία περαιτέρω εμπλουτίζει τον ορίζοντα ερμηνείας του κάθε φιλολόγου. Με τον τρόπο του μας κάνει να βαθαίνουμε τη σχέση μας με τους λογοτέχνες και το έργο τους. Παράλληλα, μπορεί κανείς εδώ να βρει προτάσεις κειμένων προς διδασκαλία. Η προτίμησή του για τον Κύπριο ποιητή Κυριάκο Χαραλαμπίδη δεν μπορεί να κρυφτεί. Όμως επάξια εκπροσωπείται στις μελέτες του και η ελλαδική νεότερη λογοτεχνική παραγωγή.  Σας προτείνω ανεπιφύλακτα να επισκεφθείτε αυτόν τον ιστότοπο και να γίνετε κοινωνοί της οξυδερκούς φιλολογικής ματιάς αυτού του φιλολόγου-"δασκάλου". 

Θεραπεία μέσω της Ποίησης: Ποιητικό φαρμακείο, ποιητικό ασθενοφόρο, ποιητικές συνταγογραφήσεις, ποιητικές συνομιλίες, ποιητική συμβουλευτική και ποιητικά ραντεβού!

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να ασχοληθώ με μια τάση που κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια και σχετίζεται με τη θεραπευτική δύναμη της ποίησης. Σε άλλη ανάρτηση έχουμε σχολιάσει σχετικό συγγραφικό πόνημα ("Θεραπεία μέσω της ποίησης και θεραπευτική δημιουργική γραφή" του Ν. Τσέργα). 

Αρχικά, θα ήθελα να παραπέμψω στο κείμενο του Δημήτρη Π. Κρανιώτη "Poetry Therapy (Θεραπεία Μέσω Ποίησης)", το οποίο έχει δημοσιευτεί στην εφημερίδα Σύγχρονη Έκφραση (αρ. φύλ. 1, Αθήνα 22/12/2013) και έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα https://poets.gr/el/keimena/283-poetry-therapy . Εδώ πληροφορούμαστε σχετικά με τα οφέλη και τη διαδικασία της εν λόγω θεραπευτικής προσέγγισης και παίρνουμε μια πρώτη γεύση για την τάση αυτήν. 

Στη συνέχεια, θα ήθελα να παραπέμψω σε δυο άλλες αναρτήσεις σχετικά με την ιδιότυπη δραστηριότητα στην Αγγλία μιας ποιήτριας, της Ντέμπορα Άλμα, στις ιστοσελίδες: https://www.distaffmagazine.com/miaallhmatia/8095038 και https://www.maxmag.gr/book/farmakeytiki-poiisi-o-tomeas-poy-egkainiazei-ntempora-alma/ . Εδώ μαθαίνουμε για το ποιητικό ασθενοφόρο με το οποίο η Ντέμπορα Άλμα μεταφερόταν όπου τη χρειάζονταν για να καταπραΰνει τον πόνο μικρών και μεγάλων ανθρώπων με ένα ποίημα. Στη συνέχεια άνοιξε ένα ποιητικό φαρμακείο, στο οποίο συνταγογραφεί ποιήματα ανάλογα με την "πάθηση" του κάθε πελάτη, ο οποίος μπορεί να περιδιαβαίνει τον χώρο του ποιητικού φαρμακείου τον χωρισμένο σε περιοχές ανάλογα με την κατηγορία των προσφερόμενων ποιημάτων και τις συναισθηματικές ανάγκες των "αρρώστων". 

Μια άλλη δράση, η οποία έχει υιοθετηθεί στην Ελλάδα από το εξωτερικό, είναι οι ποιητικές συνομιλίες. Σε αυτές ο ενδιαφερόμενος κλείνει ένα ραντεβού και συνομιλεί με έναν ηθοποιό-ποιητικό σύμβουλο ανταλλάσσοντας μαζί του σκέψεις και συναισθήματα. Η συνομιλία καταλήγει σε μια ιδιότυπη "συμβουλευτική": την ανάγνωση ενός ποιήματος, το οποίο επιλέγεται από τον ποιητικό σύμβουλο για τον ενδιαφερόμενο προσωπικά και το οποίο ταιριάζει ειδικά στην περίπτωσή του. Παράλληλα, προτείνεται η εφαρμογή μιας ποιητικής θεραπείας. Ειδικότερες πληροφορίες μπορεί να διαβάσει κανείς στο ηλεκτρονικό άρθρο στην παρακάτω διεύθυνση: https://www.kathimerini.gr/culture/561184135/i-poiisi-syntagografei-mia-diaforetiki-therapeia/ . 

Αν και οι πρακτικές της Αγγλίδας ποιήτριας που αναφέρθηκαν παραπάνω φαίνονται κάπως υπερβολικές και κάποιος που νοσεί ψυχικά θα πρέπει κατά τη γνώμη μας να ζητήσει τη συνδρομή κάποιου ειδικού στην Ιατρική / Ψυχιατρική επιστήμη, δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι η Ποίηση ως λόγος (ο οποίος άλλωστε διαδραματίζει βασικό και ουσιαστικό - διαμορφωτικό και μεταμορφωτικό - ρόλο και στην ψυχοθεραπευτική συζήτηση) έχει τη δύναμη να επηρεάσει τη σκέψη και το συναίσθημα του ατόμου. 

Αυτό που θα ήθελα, τέλος, να παρατηρήσω είναι ότι, αν και στις προαναφερθείσες αναρτήσεις τονίζεται η δύναμη της Ποίησης όπως έχει διατυπωθεί από ξένους λογοτέχνες (Φερνάντο Πεσσόα: "Η ποίηση μπορεί να θεραπεύσει τα πάντα" και Τζον Μίλτον: "Τα λόγια έχουν τη δύναμη να κάμπτουν / τους όγκους ενός ταραγμένου μυαλού / και είναι σαν βάλσαμο στις κακοφορμισμένες πληγές"), υπάρχει και ένα παράδειγμα οξύνου Έλληνα λογοτέχνη, ο οποίος είχε παρατηρήσει και αποδώσει στην Ποίηση τα εύσημα για την ίαση της ψυχής. Δεν είναι άλλος από τον Κωνσταντίνο Καβάφη και το κάνει αυτό στο ποίημα "Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή 595 μ.Χ.", στο οποίο αναφέρεται άμεσα στη μελαγχολική διάθεση και έμμεσα σε αυτό που την προκαλεί, δηλαδή στον προαιώνιο φόβο του θανάτου όπως εμπνέεται από το γήρας και τη φθορά του σώματος. Το ποίημα παρατίθεται παρακάτω: 

Τό γήρασμα τοῦ σώματος καί τῆς μορφῆς μου
εἶναι πληγή ἀπό φρικτό μαχαῖρι.
Δέν ἔχω ἐγκαρτέρησι καμιά.
Εἰς σέ προστρέχω Τέχνη τῆς Ποιήσεως,
πού κάπως ξέρεις ἀπό φάρμακα·
νάρκης τοῦ ἄλγους δοκιμές, ἐν Φαντασίᾳ καί Λόγῳ.

Εἶναι πληγή ἀπό φρικτό μαχαίρι. —
Τά φάρμακά σου φέρε Τέχνη τῆς Ποιήσεως,
πού κάμνουνε — γιά λίγο — νά μή νοιώθεται ἡ πληγή.

(1921)

Bonsai stories (Ιστορίες μπονσάι)

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να κοινοποιήσω δύο ιστοτόπους για τη μικρή φόρμα / το μικρό (ή υπερμικρό) διήγημα ή σύντομη αφήγηση ή flash fiction ή ιστορία ταχυδρομικής κάρτας ή διήγημα-αστραπή ή αλλιώς - ως πιο διαδεδομένος και παγιωμένος όρος - την ιστορία μπονζάι (ή μπονσάι). Το χαρακτηριστικό των ιστοριών μπονσάι είναι η πλοκή και ο μικρός αριθμός λέξεων - φυσικά όμως και η λογοτεχνικότητα, δηλαδή η επινόηση γεγονότων και χαρακτήρων με τη φαντασία, καθώς πρόκειται για πεζά κείμενα. Η φύση του και η πορεία του παραπέμπουν στο ιαπωνικό χαϊκού ως τη μικρότερη ποιητική εδώ φόρμα. Οι δύο ιστότοποι που περιλαμβάνουν μια διαδικτυακή ανθολόγηση ιστοριών μπονσάι είναι οι https://bonsaistoriesflashfiction.wordpress.com/ και https://bonsaistories.gr/ . 

Ο πρώτος ιστότοπος είναι ένα ιστολόγιο από το περιοδικό ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ. Όπως αναφέρεται και σε μια διαδικτυακή του παρουσίαση από την Ανοικτή Βιβλιοθήκη (https://www.openbook.gr/bonsai-storiies/), "είναι μια διαδικτυακή επιθεώρηση για το μικρό διήγημα και ταυτόχρονα μια διαδικτυακή ανθολογία εν προόδω για το συγκεκριμένο είδος". Είναι αρκετά αντιπροσωπευτική ως ανθολογία, παρουσιάζει νέους και καταξιωμένους συγγραφείς αλλά παράλληλα επεκτείνεται και σε κείμενα παλαιότερων αναγνωρισμένων λογοτεχνών, οι οποίοι δεν είναι σίγουρο ότι κατέτασσαν τα κείμενά τους σε αυτό το είδος, στο οποίο όμως τελικά μπορεί να εμπίπτουν. Σε μερικές περιπτώσεις τα κείμενα είναι μεταφρασμένα και σε άλλες γλώσσες ή / και περιλαμβάνονται κείμενα ξένων λογοτεχνών στη γλώσσα τους, γεγονός που δείχνει ότι ο ιστότοπος φιλοδοξεί να έχει παγκόσμια απήχηση. Πέρα από το αξιόλογο και καλά συλλεγμένο περιεχόμενο, όπου αναγράφονται και βιογραφικά και εργογραφικά στοιχεία των συγγραφέων, το ιστολόγιο διαθέτει πολύ χρηστική μορφή, αφού παρατίθενται κατ' αλφαβητική σειρά οι συγγραφείς, οπότε μπορεί ο επισκέπτης να ανακατευθυνθεί στα κείμενά τους επιλεκτικά. 

Ο δεύτερος ιστότοπος δεν περιορίζεται στην ανθολόγηση ιστοριών μπονσάι αλλά περιλαμβάνει και ποίηση. Είναι όμως αξιοπρόσεκτος ο μεγάλος αριθμός κειμένων που ανθολογούνται και εδώ - συγκεκριμένα εκτείνονται σε 61 σελίδες! Το χαρακτηριστικό εδώ είναι ότι πρόκειται για έργα νέων και πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων, αφού σε πολλές περιπτώσεις αναγράφεται η ένδειξη "Συμμετοχή στον 1ο λογοτεχνικό διαγωνισμό bonsaistories". Η ποιότητα των κειμένων, αν και κάποτε άνιση κατά τη γνώμη μας, δεν είναι πολύ κατώτερη των έργων του προηγούμενου ιστολογίου, που περιλαμβάνει θα λέγαμε πιο "τρανταχτά" ονόματα. Είναι μια φιλότιμη προσπάθεια και συλλογή έργων που πληρούν τα καλλιτεχνικά κριτήρια - κάποτε και πιο γνωστών συγγραφέων με σχετική δράση και διακρίσεις. Το μόνο που θα μπορούσαμε να βρούμε ως ψεγάδι είναι η δύσχρηστη παρουσίασή τους. 

Τέλος, αν με την ανάρτηση αυτή σας "ανοίξαμε την όρεξη" για αναζήτηση ιστοριών μπονσάι, υπάρχει και μια αναρτημένη στο διαδίκτυο συλλογή ιστοριών μπονσάι στην παρακάτω ηλεκτρονική διεύθυνση: https://thermoyiannis.gr/wp-content/uploads/2018/12/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82-%CE%BC%CF%80%CE%BF%CE%BD%CF%83%CE%AC%CE%B9.pdf 

Ελπίζουμε με την ανάρτηση αυτή να σας κάναμε να θελήσετε να επισκεφθείτε τους δύο ιστοτόπους και να αναζητήσετε τα κείμενα που σας εκφράζουν απολαμβάνοντας τη μαστοριά των πεζογράφων της μικρής φόρμας με τη διεισδυτική τους ματιά στα ανθρώπινα πράγματα, την αδρή απόδοση των ανθρώπινων χαρακτήρων, τις αλληγορικές τους τάσεις κάποιες φορές και, τέλος, το ξάφνιασμα που επιφυλάσσουν σε ορισμένες περιπτώσεις με την ευλύγιστη πλοκή των κειμένων τους.  

Εταιρεία Συγγραφέων

 Στην παρούσα ανάρτηση θα ήθελα να αναφερθώ στον ιστότοπο της Εταιρείας Συγγραφέων (http://www.authors.gr/). Πέρα από υποψήφιους συγγραφείς που θα ήθελαν να γίνουν δεκτοί στους κόλπους της Εταιρείας και θα μπορούσαν να ενημερωθούν μέσω της ιστοσελίδας, φρονώ ότι ο συγκεκριμένος ιστοχώρος έχει και μια διδακτικά αξιοποιήσιμη πλευρά. Συγκεκριμένα, στην ετικέτα "Τα μέλη μας" είναι καταχωρημένοι όλοι οι συγγραφείς οι εγγεγραμμένοι στην Εταιρεία. Η αναζήτησή τους μπορεί να γίνει είτε αλφαβητικά είτε με την ιδιότητά τους (μέλη, επίτιμα μέλη, αντεπιστέλλοντα μέλη) αλλά κυρίως με βάση το είδος που "θεραπεύει" ο καθένας χωρίς να αποκλείονται και οι επικαλύψεις (Ποίηση, Πεζογραφία, Θέατρο, Δοκίμιο-Κριτική, Μετάφραση, Για παιδιά). Το σπουδαίο είναι ότι σύμφωνα με μια μικρή αναζήτηση που έκανα στους συγγραφείς που εντάσσονται στην κατηγορία Ποίηση αμέσως μετά τις εργοβιογραφικές πληροφορίες ανθολογείται μικρό τμήμα του έργου τους, ικανό πάντως να μεταδώσει σε ένα ασκημένο στη λογοτεχνία μάτι (ή αυτί) το πνεύμα του καθενός και την αίσθηση που απορρέει από το έργο τους.  Και υποστηρίζω ότι είναι διδακτικά αξιοποιήσιμη, διότι ο φιλόλογος που διδάσκει Λογοτεχνία μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή την ανθολόγηση ως πηγή άντλησης κειμένων - λιγότερο ή περισσότερο σύγχρονων - αλλά οπωσδήποτε καταξιωμένων και με τη δυνατότητα να προσαρμόσει την αναζήτηση και την τελική του επιλογή στις προσωπικές του προτιμήσεις και τις ανάγκες της διδασκαλίας του. Επομένως, κάντε τον κόπο να ρίξετε μια ματιά και θα βρείτε πολλούς γνωστούς αλλά και πολλούς λιγότερο γνωστούς ή απλώς "χαμηλών τόνων" παλιούς και νέους αξιόλογους ποιητές. Μπορεί να εντοπίσετε πραγματικά "διαμάντια" της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και αυτό όχι γιατί έχουν γίνει δεκτοί σε μια χορεία συγγραφέων, επειδή έχουν κάνει έναν ορισμένο αριθμό - ανάξιων λόγου κάποτε - εκδόσεων. Προσωπικά, ξεχώρισα τις ποιήτριες Χλόη Κουτσουμπέλη και Αθηνά Παπαδάκη από τα ανθολογούμενα ποιήματά τους και σίγουρα στο μέλλον θα αναζητήσω βιβλία τους προς ανάγνωση. Καλή ανάγνωση και σ' εσάς!