Δημιουργική βιβλιο-γραφία

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να συστήσω ορισμένα βιβλία εκ των ων ουκ άνευ για την εξοικείωση του διδάσκοντος το μάθημα της Λογοτεχνίας με τη Δημιουργική Γραφή. Από τα διαβάσματά μου, λοιπόν, έχω ξεχωρίσει τα εξής συγγράμματα που μια μικρή τους παρουσίαση επιχειρώ στη συνέχεια:

1. Αρτζανίδου, Ελένη, Γουλής, Δημήτρης, Γρόσδος, Σταύρος & Καρακίτσιος, Ανδρέας (2011). Παιχνίδια φιλαναγνωσίας και αναγνωστικές εμψυχώσεις. Αθήνα: Gutenberg.: Πρόκειται για ένα βιβλίο με τη συμβολή πολλών συγγραφέων, που ο καθένας ή περισσότεροι έχουν αναλάβει από ένα κεφάλαιο. Δίνεται έμφαση στη φιλαναγνωσία και στον μικρό αναγνώστη καθώς και στη γνωριμία με τη βιβλιοθήκη και με συγκεκριμένα λογοτεχνικά έργα για παιδιά. Οι αναγνωστικές εμψυχώσεις που παρατίθενται προσιδιάζουν σε ασκήσεις δημιουργικής γραφής που προτείνονται στον εκπαιδευτικό με πλαίσιο ένα κείμενο ή ανεξάρτητα.

2. Γρόσδος, Σταύρος (2014). Δημιουργικότητα και Δημιουργική Γραφή στην Εκπαίδευση. από το παιδί γραμματέα στο παιδί δημιουργό κειμένων. Στρατηγικές δημιουργικής γραφής. Θεσσαλονίκη: Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.: Το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί να είναι τόσο θεωρητικός όσο και πρακτικό οδηγός στο ζήτημα της Δημιουργικής Γραφής, εφόσον χωρίζεται σε δύο μέρη, πρώτα το θεωρητικό και στη συνέχεια στο τμήμα με ιδέες πάνω στον σχεδιασμό στρατηγικών δημιουργικής γραφής. Όπως και με το προηγούμενο βιβλίο, οι ιδέες που δίνονται είναι απλές, σαφείς, κατανοητές και εύκολες για μικρά παιδιά με την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού.

3. Καρακίτσιος, Ανδρέας (2013). Διδασκαλία της Λογοτεχνίας και Δημιουργική Γραφή. Θεσσαλονίκη: Ζυγός.: Το βιβλίο αυτό είναι περισσότερο προσανατολισμένο στις λογοτεχνικές φόρμες αλλά και σε άλλες παιγνιώδεις μορφές, όπως η ακροστιχίδα, το λιπόγραμμα, κλπ., τα οποία και παρουσιάζει μαζί με παιδαγωγικές διαδρομές, τουτέστιν προτάσεις δημιουργικής γραφής με άξονα έναν συγκεκριμένο μορφικό περιορισμό ή περισσότερους. Κάνει διαχωρισμό μεταξύ ποίησης και πεζογραφίας και αντίστοιχων ασκήσεων δημιουργικής γραφής και εισάγει αρκετά στοιχεία ορολογίας της Θεωρίας της Λογοτεχνίας και της Αφηγηματολογίας. Παρουσιάζει μια ευρεία γκάμα λογοτεχνικών μορφών, οπότε και πολλαπλές προτάσεις δημιουργικής γραφής με πολυάριθμα παραδείγματα αντιστοίχως.

4. Γρόσδος, Σταύρος (2017). Εικόνα και Δημιουργική Γραφή. Τα έργα ζωγραφικής, οι εικονογραφήσεις των λογοτεχνικών κειμένων, τα κόμικς και οι φωτογραφίες ως ερεθίσματα δημιουργικής γραφής. Θεσσαλονίκη: Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.: Το βιβλίο αυτό αποτελεί έναν εμπεριστατωμένο οδηγό για τη συνομιλία εικόνας και λόγου, οπότε και δημιουργικής γραφής, όπως υποδηλώνουν και ο τίτλος και ο υπότιτλός του. Πραγματεύεται διάφορες μορφές εικόνων (φωτογραφίες, ζωγραφικά έργα / πίνακες, κόμικς, κλπ.) και πώς μέσα από την αλληλεπίδραση των μαθητών με αυτές μπορεί να παραχθεί λόγος και δη δημιουργικός. Εντάσσεται στο ευρύτερο πνεύμα των πολυγραμματισμών και της πολυτροπικότητας των κειμένων. Υπό την έννοια αυτήν απομακρύνεται από το λογοτεχνικό κείμενο αποκλειστικά και μπορεί να δώσει ιδέες για τη διδασκαλία και άλλων μαθημάτων, όπως της Νεοελληνικής Γλώσσας ή ακόμη και της Ιστορίας, εφόσον το εικονογραφικό υλικό έχει σχέση με την ιστορική ύλη (πίνακες με ιστορικά θέματα, προσωπογραφίες ιστορικών προσώπων, γελοιογραφίες παλαιότερων εποχών ως ιστορικές πηγές). Μπορεί να φαίνεται το θέμα του πιο εστιασμένο καθώς παρεισάγει την εικόνα εν σχέσει προς τη Δημιουργική Γραφή αλλά ανοίγει άπειρες δυνατότητες για δημιουργικότητα στην παραγωγή κειμένων και γενικά λόγου.

5. Αναγνώστου, Νόρα (2018). Κόκκινη κλωστή γραμμένη. Δημιουργική Γραφή: Στοιχεία Ιστορίας, Θεωρίας και Παιδαγωγικής. Τρίκαλα: Επέκεινα.: Το βιβλίο αυτό αποτελεί την επεξεργασία της διδακτορικής διατριβής της συγγραφέως, η οποία ευελπιστεί και μας προετοιμάζει για ένα παράρτημά της με σχέδια και διδακτικές προτάσεις δημιουργικής γραφής. Το σύγγραμμα μας εισάγει στο θεωρητικό πλαίσιο που αφορά τη Δημιουργική Γραφή αλλά έχει και παιδαγωγική στόχευση, καθώς θίγει παιδαγωγικά ζητήματα της εφαρμογής της και αναφέρεται σε εργαστήρια δημιουργικής γραφής. Είναι πολύ χρήσιμο, γιατί οριοθετεί και θέτει τις βάσεις για τη δυνατότητα εφαρμογής της Δημιουργικής Γραφής στην εκπαίδευση – σε κάθε βαθμίδα της. Ένας εκπαιδευτικός που θα το διαβάσει θα καταλάβει το πώς και το γιατί της αξιοποίησης της Δημιουργικής Γραφής στο μάθημά του.

6. Σουλιώτης, Μίμης (2012). Δημιουργική Γραφή. Οδηγίες πλεύσεως (Βιβλίο εκπαιδευτικού). Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού – Παιδαγωγικό Ινστιτούτο – Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων. Διαθέσιμο στο: https://www.openbook.gr/dimiourgiki-grafi/.: Αυτό το σύγγραμμα, που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο και προέρχεται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου αποτελεί το «ευαγγέλιο» της Δημιουργικής Γραφής. Είναι ένας πολύ συγκροτημένος πρακτικός οδηγός για την εφαρμογή της Δημιουργικής Γραφής στην εκπαίδευση. Συστήνει τα ποιητικά και άλλα είδη γύρω από και πάνω στα οποία μπορεί να κινηθεί η Δημιουργική Γραφή και τα οποία χαρακτηρίζονται από αξιοσημείωτη ποικιλία. Παραθέτει παραδείγματα και προτάσεις με σχολαστικές και λεπτομερείς / διεξοδικές παρατηρήσεις και θεωρητικά στοιχεία, ώστε να κατανοηθεί κάθε πτυχή της συγγραφής ενός αφηγηματικού ή ποιητικού κειμένου, απαραίτητα για την εξάσκηση των μαθητών κάθε βαθμίδας με την κατάλληλη προσαρμογή από τον εκπαιδευτικό.

7. Νικολαΐδου, Σοφία (Συλλογικό) (2016). Η Δημιουργική Γραφή στο σχολείο. Οδηγός εκπαιδευτικού. Αθήνα: Μεταίχμιο. (Κυκλοφορεί και ως e-book): Το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί να εισαγάγει τη Δημιουργική Γραφή στη σχολική τάξη μεταφέροντας πρωτίστως την εμπειρία ορισμένων δημιουργών-λογοτεχνών που έχουν εντρυφήσει στην έννοια της Δημιουργικής Γραφής και στη μελέτη και εφαρμογή της. Έπειτα, περιέχει εισηγήσεις-διδακτικές προτάσεις δημιουργικής γραφής για όλο το φάσμα των φιλολογικών μαθημάτων – ακόμη και για τα Αρχαία Ελληνικά – λαμβάνοντας υπ’ όψιν μια ποικιλία κειμενικών ειδών που μπορούν να παραχθούν από τους μαθητές κάθε σχολικής βαθμίδας. Είναι κι αυτό ένα αξιόλογο πόνημα με διδακτικό και παιδαγωγικό αντίκρισμα.

8. Δουζίνα, Μαρίλη (2021). Η Δημιουργικότητα στο μάθημα της Λογοτεχνίας. Αθήνα: Οσελότος.: Το βιβλίο αυτό είναι το πιο πρόσφατο όσον αφορά τη Δημιουργική Γραφή γενικά αλλά και ειδικότερα στο μάθημα της Λογοτεχνίας. Μετά από ένα κατατοπιστικό θεωρητικό μέρος ακολουθούν προτάσεις δημιουργικής ανάγνωσης και γραφής καθώς και διδασκαλίας λογοτεχνικών κειμένων. Το σπουδαίο είναι ότι οι προτάσεις αφορούν το σύνολο των εκπαιδευτικών βαθμίδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και «λύνουν τα χέρια» των εκπαιδευτικών των μεγαλύτερων τάξεων, όπου συνήθως η Δημιουργική Γραφή εξοβελίζεται προς χάριν ολοκλήρωσης της διδακτέας ύλης. Οι προτάσεις της συγγραφέως είναι στέρεα δομημένες με βήματα και ποικιλία στο περιεχόμενο και στο στυλ. Είναι ένα βιβλίο που πιστεύω θα προσανατόλιζε πολλούς καθηγητές που μπορεί να τους ξενίζει η εφαρμογή της Δημιουργικής Γραφής στο μάθημά τους.

9. Τσέργας, Νικόλαος (2020). Θεραπεία μέσω της ποίησης και θεραπευτική Δημιουργική Γραφή. Αθήνα: Gutenberg.: Το βιβλίο αυτό εισάγει μια άλλη διάσταση της Δημιουργικής Γραφής, εν προκειμένω τη θεραπευτική της αξία και λειτουργία / ρόλο. Αρχικά, αναλύονται οι θεωρητικές προσεγγίσεις και τα μοντέλα αξιοποίησης της Δημιουργικής Γραφής σε θεραπευτικό πλαίσιο. Στη συνέχεια όμως καταπιάνεται με συγκεκριμένα είδη και μορφές θεραπευτικής δημιουργικής γραφής, όπως είναι η εκφραστική γραφή, η αυτοβιογραφία, το ημερολόγιο, η θεραπευτική επιστολή και οι μέθοδοί τους. Τέλος, επιχειρεί μια σύνδεση Λογοτεχνίας και Ανθρωπολογίας υπό το πρίσμα της αυτοεθνογραφίας. Είναι αλήθεια ότι το συγκεκριμένο βιβλίο ξεφεύγει εντελώς από το εκπαιδευτικό πλαίσιο αλλά είναι ενδιαφέρον υπό την έννοια ότι εμπεδώνει την άποψη ότι η Δημιουργική Γραφή λειτουργεί λυτρωτικά και θεραπευτικά τελικώς και για τους μαθητές-παραγωγούς βιωματικών κειμένων μέσα στην τάξη διδασκαλίας της Λογοτεχνίας.     

Ελπίζω τα παραπάνω βιβλία να σας «άνοιξαν την όρεξη» για μια «βουτιά» στον κόσμο της Δημιουργικής Γραφής!  

Το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Μέση γενική εκπαίδευση στην Κύπρο

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να συστησω μια πάρα πολύ χρήσιμη ιστοσελίδα όσον αφορά το μάθημα της Λογοτεχνίας. Πρόκειται για τον ιστότοπο http://logom.schools.ac.cy/index.php/el/. Περιέχει πολλές, πλούσιες και ποικίλες πληροφορίες γύρω από το μάθημα της Λογοτεχνίας, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν στη διδακτική πράξη. Οι καρτέλες του επιγράφονται "Λογοτεχνία", "Υλικό", "Επιμόρφωση", "Ενημέρωση", "Ημερολόγιο" και "Επικοινωνία". 

Στην καρτέλα "Λογοτεχνία" αναρτώνται τα Αναλυτικά Προγράμματα για τη Λογοτεχνία στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Κύπρο και στοιχεία σχετικά με τον προγραμματισμό της ύλης. Οι δύο πιο πολύτιμες όμως καρτέλες είναι οι "Υλικό" και "Επιμόρφωση". Στην καρτέλα "Υλικό" ο φιλόλογος μπορεί να βρει τα σχολικά εγχειρίδια Λογοτεχνίας και τα βιβλία εκπαιδευτικού, διδακτικά σενάρια για τη Λογοτεχνία σε επιλεγμένα κείμενα, λεξικό λογοτεχνικών όρων, οδηγίες για την αξιολόγηση της Λογοτεχνίας με παραδείγματα, διδακτικές προτάσεις και βιβλία εκπαιδευτικού για τη διδασκαλία και ανάγνωση ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, ποιητικές απόπειρες Κυπρίων μαθητών με έμφαση στο χαϊκού και στο καλλιγράφημα και χρήσιμο υλικό, όπως ονομάζεται, που περιλαμβάνει αφιερώματα σε λογοτέχνες, σε λογοτεχνικά είδη, στην παρουσία της Λογοτεχνίας στο διαδίκτυο, διδακτικές προτάσεις και σχεδιασμούς ενοτήτων από έγκριτους εν ενεργεία φιλολόγους της Κύπρου. 

Το ανεκτίμητο αυτό υλικό έρχεται να συμπληρώσει η καρτέλα "Επιμόρφωση", η οποία, όπως λέει και η ονομασία της, περιλαμβάνει κείμενα και παρουσιάσεις από επιμορφωτικά συνέδρια, σεμινάρια και ημερίδες με θέμα τη Λογοτεχνία και τη Διδακτική της ή και συγκεκριμένους λογοτέχνες. Όλα τα παραπάνω αποτελούν εμπεριστατωμένο υλικό και πληροφορίες απαραίτητες για την ενημέρωση του εκπαιδευτικού-φιλολόγου που πρόκειται να διδάξει το αντικείμενο της Λογοτεχνίας. Επίσης, είναι πολύ βολικό το ότι όλες οι πληροφορίες και τα άρθρα διατίθενται σε μορφή με την οποία μπορεί κανείς να τα "κατεβάσει" από το διαδίκτυο και να τα αποθηκεύσει στον δικό του υπολογιστή. 

Συνολικά, ο ιστότοπος αυτός φαίνεται ότι είναι πολύ καλοστημένος και οργανωμένος, όπως φροντισμένο δείχνει να είναι και το ίδιο το μάθημα της Λογοτεχνίας στη Μέση εκπαίδευση στην Κύπρο με βάση όλα αυτά τα δεδομένα, οπότε και μπορεί να λειτουργήσει ως πυξίδα για τη διδασκαλία ενός φιλολόγου και στην Ελλάδα, αφού ακολουθεί τον σύγχρονο τρόπο προσέγγισης των λογοτεχνικών κειμένων. Για παράδειγμα δίνεται μεγάλη έμφαση στη Δημιουργική Γραφή. Θα πρότεινα ανεπιφύλακτα στους συναδέλφους φιλολόγους να επισκεφθούν τον ιστότοπο αυτόν και είναι σίγουρο ότι θα "περιπλανηθούν" για πολλή ώρα σε αυτόν, γιατί οπωσδήποτε θα βρουν όλο και κάτι που θα εμπίπτει και στα δικά τους λογοτεχνικά ενδιαφέροντα, αφού το υλικό είναι τόσο πολυσχιδές και πολύπλευρο. Καλή επίσκεψη!

Συνεικόνες του Οδυσσέα Ελύτη και ... συν-εικασίες των μαθητών

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να προτείνω μια δραστηριότητα δημιουργικής συνομιλίας με το εικαστικό έργο του Οδυσσέα Ελύτη και, συγκεκριμένα, με τα κολάζ του, τα οποία ο ίδιος αποκαλεί "συνεικόνες". Πρόκειται για κάπου 50 έργα, όπου προβάλλονται μορφές γυναικών και αγγέλων κατά βάσιν αλλά και αρχαίων αγαλμάτων μέσα σε ένα θαλασσινό - κυρίως - φυσικό τοπίο - ή και ανθρωπογενές περιβάλλον (βάρκες, αιγαιοπελαγίτικα χωριά, κλπ.). Άμεση και εκπεφρασμένη από τον ίδιον τον Ελύτη είναι η σχέση αυτής της εικαστικής του δραστηριότητας με την ποιητική του δραστηριότητα. 

Αυτήν και άλλες πληροφορίες μπορούμε να βρούμε σε ανάρτηση του Παναγιώτη Ανδριόπουλου "Οι άγγελοι στις συνεικόνες του Οδυσσέα Ελύτη" (https://mikropragmata.lifo.gr/aksechasta/oi-angeloi-stis-syneikones-tou-odyssea-elyti/) καθώς και στο βιβλίο "Το δωμάτιο με τις εικόνες (Collage - Οδυσσέας Ελύτης)" του Ευγένιου Αρανίτση (εκδόσεις Ίκαρος, 1986), όπου περιλαμβάνονται (σχεδόν) όλες οι συνεικόνες του Ελύτη με τον τίτλο τους και σχετικό σχολιασμό από τον συγγραφέα του βιβλίου. Έργα-κολάζ του Ελύτη μπορεί κανείς να βρει και στο βιβλίο του Οδυσσέα Ελύτη "Ο κήπος με τις αυταπάτες" (σκληρόδετη έκδοση) με 49 συνεικόνες του Οδυσσέα Ελύτη (εκδόσεις Ύψιλον / Βιβλία, 1999), όπου η τέχνη του κολάζ συμπορέυεται με την ποίηση. Επίσης, υπάρχει στο διαδίκτυο στον ιστότοπο του Ιδρύματος Μποδοσάκη διάλεξη της Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα με τίτλο "Οι συνεικόνες του Ελύτη και η συγγυμνασία των αισθήσεων" (1 Νοεμβρίου 2011) (https://www.blod.gr/lectures/oi-syneikones-tou-elyti-kai-i-syggymnasia-ton-aisthiseon/).

Οι δραστηριότητες που θα μπορούσαν να περιστραφούν γύρω από τις συνεικόνες του Οδυσσέα Ελύτη για μια σφαιρικότερη κατανόηση του έργου του από τους μαθητές αλλά και για τον συσχετισμό εικαστικής και ποιητικής φυσιογνωμίας και δραστηριότητας του καλλιτέχνη είναι οι εξής: 

α) Οι μαθητές θα μπορούσαν να κληθούν να αποδώσουν τίτλους σε συνεικόνες του Ελύτη που θα τους δίνονταν από τον εκπαιδευτικό χωρίς τον τίτλο τους. Με τον τρόπο αυτόν θα προβληματίζονταν πάνω στο περιεχόμενο και το νόημα της κάθε συνεικόνας. 

β) Οι μαθητές θα μπορούσαν να κληθούν να συγκρίνουν τους τίτλους που απέδωσαν στις συνεικόνες με τους υπαρκτούς τίτλους των έργων, τους οποίους θα αποκάλυπτε στη συνέχεια σε αυτούς ο εκπαιδευτικός, προκειμένου να επικοινωνήσουν με την έμπνευση και το στίγμα που θέλει να δώσει ο καλλιτέχνης με το κάθε κολάζ του. 

γ) Οι μαθητές θα μπορούσαν να κληθούν να συσχετίσουν επιλεγμένες συνεικόνες του Οδυσσέα Ελύτη με συγκεκριμένους στίχους από το έργο του. Κάτι τέτοιο βέβαια θα απαιτούσε μια ευρύτερη εποπτεία του ποιητικού του έργου. Θα μπορούσε όμως ο εκπαιδευτικός με τη βοήθεια και ανθολογήσεών του στο διαδίκτυο αλλά και με την γενικότερη κατάρτισή του και δυνατότητα να κινείται ευέλικτα στο συνολικό ποιητικό έργο του Ελύτη να δώσει κατευθύνσεις και να παράσχει σχετικό - εστιασμένο - υλικό στους μαθητές. Παρεμπιπτόντως, μπορεί κανείς να βρει και να κατεβάσει τα άπαντα του Οδυσσέα Ελύτη στον σύνδεσμο https://kupdf.net/download/_599886d0dc0d60a12a300d1b_pdf. 

δ) Οι μαθητές θα μπορούσαν να κληθούν να δημιουργήσουν δικά τους ποιήματα με αφορμή συνεικόνες του Οδυσσέα Ελύτη.

ε) Οι μαθητές θα μπορούσαν να κληθούν να δημιουργήσουν δικά τους κολάζ με αφορμή στίχους του Οδυσσέα Ελύτη ή ολόκληρα ποιήματά του ή με αφορμή τα δικά του κολάζ. 

Οι παραπάνω προτάσεις δημιουργικής γραφής και συνομιλίας με το εικαστικό έργο του Ελύτη προτείνεται να έχουν ομαδοσυνεργατικό και διαλογικό χαρακτήρα με σκοπό τη διάχυση των ιδεών και την ελεύθερη εκφραση των απόψεων των μαθητών.  

Περί περι...γραφής ...

 Στη συγκεκριμένη ανάρτηση θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα ιστολόγιο, το Περι...Γραφής (http://peri-grafis.net/index.php). Πρόκειται για ένα ιστολόγιο με θεματικές του την ποίηση, την πεζογραφία, τη ζωγραφική, τη φωτογραφία, τη γλυπτική και τη λαογραφία, όπως μας ενημερώνει. Ανήκει στον Πάτροκλο Χατζηαλεξάνδρου, ο οποίος, όπως μαρτυρεί και ο ίδιος σε συνέντευξή του (http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=Blog&file=page&op=viewPost&pid=3795), έχει κάνει τιτάνιο έργο για να συγκεντρώσει όλες τις πλούσιες πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις διάφορες αναρτήσεις του ιστολογίου. Οι αναρτήσεις αφορούν καλλιτεχνικά ρεύματα ή αφιερώματα σε μεμονωμένες περιπτώσεις καλλιτεχνών. Πολλές φορές ασχολείται με καλλιτέχνες όχι και τόσο γνωστούς και αποκαλύπτει διάφορες πτυχές της δράσης τους και της βιογραφίας τους εν γένει. Διαθέτει θεματικό κατάλογο και διαφωτιστικούς τίτλους για κάθε ανάρτηση, ώστε ο αναγνώστης να καθοδηγείται αποτελεσματικά ανάλογα με το τι τον ενδιαφέρει. Υπάρχουν ορισμένες αβλεψίες στη διατύπωση ή στην ορθογραφία λίγες φορές αλλά αυτό δεν αφαιρεί από τη σημασία του υλικού που έχει συγκεντρωθεί. Σε πολλές περιπτώσεις οι αναρτήσεις αποτελούν προσωπικές καταθέσεις-άρθρα του ίδιου του ιδιοκτήτη του ιστολογίου. Η πρακτική αυτή συνάδει με τη γενικότερη υποκειμενική ματιά-επιλογή του Χατζηαλεξάνδρου αναφοράς σε καλλιτέχνες με βάση τις προσωπικές του προτιμήσεις. Σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά όσον αφορά τη ζωγραφική, τη φωτογραφία και τη γλυπτική περιλαμβάνονται και χαρακτηριστικές εικόνες στις αναρτήσεις (π.χ. τα κολάζ του Ελύτη ή τα προτρέτα του Φαγιούμ, κλπ.). Συνοψίζοντας, αξίζει να ρίξει μια ματιά κανείς σε αυτό το ιστολόγιο και σίγουρα θα βρει μέσα σε όλα όσα περιέχει κάτι που να τον ενδιαφέρει, αν είναι φιλόμουσος. 

Πορτρέτα Φαγιούμ

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να ασχοληθώ με τα πορτρέτα Φαγιούμ και τη βιβλιογραφία που υπάρχει γι’ αυτά, έντυπη και διαδικτυακή.

Τα πορτρέτα Φαγιούμ είναι μια ιδιαίτερη μορφή Τέχνης με δική της τεχνική, μοναδικά στο είδος τους ως ευρήματα, ελκυστικά και αινιγματικά για το ευρύ κοινό. Έχουν μελετηθεί από εξειδικευμένους επιστήμονες, οι οποίοι τα έχουν συνδέσει τόσο με την αρχαία ελληνική Τέχνη όσο και με τη βυζαντινή αγιογραφία και τη νεοελληνική ζωγραφική με χαρακτηριστικούς ορισμένους Νεοέλληνες ζωγράφους. Γι’ αυτό και τα διεκδικεί η ελληνική Τέχνη, παρ’ όλο που από την άποψη της περιοχής όπου έχουν βρεθεί εντάσσονται στην αιγυπτιακή Τέχνη.

Για μένα τα πορτρέτα Φαγιούμ έχουν μια γοητεία, επειδή συναιρούν τις έννοιες της ζωής και του θανάτου, έχουν δηλαδή μεταθανάτια χρήση διατηρώντας συνάμα μια ζωντάνια στην απεικόνιση και τις μικρές της λεπτομέρειες. Καταφέρνουν, τελικά, να εισχωρήσουν στη μνήμη και να «αναστήσουν» τα πρόσωπα ως γνήσιες προσωπικότητες που «προδίδονται» από τα πορτρέτα τους.

Παρακάτω καταρτίζονται: α) έντυπη βιβλιογραφία για τα πορτρέτα Φαγιούμ και β) δικτυογραφία για τα πορτρέτα Φαγιούμ με κριτήριο επιλογής από την πληθώρα των ιστοσελίδων εκείνων που παρέχουν τόσο πλούσιες πληροφορίες όσο και απεικονίσεις όσο το δυνατόν περισσότερων πορτρέτων.

 

Α. Έντυπη βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση:

Αναγνωστάκη-Τζαβάρα, Ελευθερία (1998). Τα αινιγματικά πορτρέτα του Φαγιούμ. Αθήνα: Ίδμων. (80 σελίδες)

Από τα πορτραίτα του Φαγιούμ στις απαρχές της Τέχνης των βυζαντινών εικόνων (τρίτομο). Μια συμβολή για μιαν άλλη προσέγγιση. (1998) Ηράκλειο: Βικελαία Βιβλιοθήκη (Δήμος Ηρακλείου). (254 σελίδες)

Γιαλουράκη, Σοφία (2008). Τα πορτρέτα του Φαγιούμ και η μυστηριώδης μις Τζούλια. Αθήνα: Ερευνητές. (156 σελίδες) (παιδικό)

Δοξιάδη, Ευφροσύνη (1997). Πορτρέτα του Φαγιούμ. Αθήνα: Αδάμ. (250 σελίδες)

Δοξιάδη, Ευφροσύνη (1998). Από τα πορτραίτα Φαγιούμ στις απαρχές της Τέχνης των Βυζαντινών. Ηράκλειο: Βικελαία Βιβλιοθήκη (Δήμος Ηρακλείου).

Δοξιάδη, Ευφροσύνη (επιμ.) (1998). Από τα πορτραίτα Φαγιούμ στις απαρχές της Τέχνης των βυζαντινών εικόνων (δίτομο). Συμβολή για μιαν άλλη διάσταση. Ηράκλειο: Βικελαία Βιβλιοθήκη (Δήμος Ηρακλείου). (170 σελίδες)

Κατσένης, Γιώργος (2009). Πορτρέτα Φαγιούμ. Αθήνα: Ροές. (224 σελίδες)

Κορδής, Γιώργος (2001). Οι προσωπογραφίας του Φαγιούμ και η βυζαντινή εικόνα. Αθήνα: Αρμός. (106 σελίδες)

Μπουλάκου, Αικατερίνη (2014). Σπουδή στην ελληνική προσωπογραφία: από την αρχαιότατα και τα πορτρέτα του Φαγιούμ έως τη γενιά του ’30. Διδακτορική διατριβή. Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Σχολή Φιλοσοφική. Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. [2 τόμοι (Α' τόμος 333 σελίδες; Β' τόμος 283 σελίδες)] Διαθέσιμο στο: https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/37506 (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

Παναγιωτέρη, Ελευθερία (2004). Φαγιούμ, η ανάλυση της μορφής αυτής της τέχνης από ιστορική, φιλοσοφική, τεχνοτροπική άποψη, και το πέρασμά της και η επιρροή της στην καλλιτεχνική έκφραση μεταγενέστερων εποχών στον ελληνικό χώρο. Πτυχιακή εργασία. Τ.Ε.Ι. Αθήνας. Σχολή Γραφικών Τεχνών και Καλλιτεχνικών Σπουδών – Τμήμα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης. (48 σελίδες). Διαθέσιμο στο: http://hypatia.teiath.gr/xmlui/handle/11400/553 (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

Πέππα, Ευσταθία (2018). Χρώμα σε νεκρικές προσωπογραφίες: Τα πορτραίτα του Φαγιούμ από την αιγυπτιακή συλλογή  του  Εθνικού  Αρχαιολογικού  Μουσείου  Αθηνών αποκαλύπτουν τη «χρωματική τους επιδερμίδα». Ανάλυση με τη βοήθεια φασματοσκοπικών μεθόδων. Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία. Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Διαθέσιμο στο: https://hellanicus.lib.aegean.gr/handle/11610/20751 (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

Τσιγκάκου, Φανή-Μαρία (επιμ.) (1998). Τα πορτραίτα του Φαγιούμ και η γενιά του τριάντα στην αναζήτηση της ελληνικότητας / Fayum portraits and the generation of the '30s. Αθήνα: Μουσείο Μπενάκη. (72 σελίδες)

Χατζή, Γιολάντα (1998). Αίγυπτος. Οι Έλληνες ζωγράφοι του Φαγιούμ. Αθήνα: Άμμος. (52 σελίδες)

 

Ξενόγλωσση:

Aubert, Marie-France & Cortopassi, Roberta (1998). Portraits de l’ Egypte romaine. Paris, muse du Louvre, 5 Octobre 1998, 4 Janvier 1999. Paris: Musée du Louvre éd.

Aubert, M.F., Cortopassi, R., Nachtergael, G., Asensi Amoros, V., Détienne, P., Pagès-Camagna, S. & Le Hô, A.S. (2008). Portraits funéraires de l'Egypte romaine: cartonnages, linceuls et bois. Paris: Musée du Louvre éd. (348 σελίδες)

Boilly, Jean-Christophe (2000). L’Apostrophe Muette: Essai sur les Portraits du Fayoum. Paris: Hazan.

Δοξιάδη, Ευφροσύνη (1995/2000). The mysterious Fayum Portraits: Faces from Ancient Egypt. London: Thames and Hudson. (252 σελίδες)

Δοξιάδη, Ευφροσύνη (επιμ.) (2019). Facing eternity. From the Fayum portraits to the early Christian icons. Ηράκλειο: Βικελαία Βιβλιοθήκη (Δήμος Ηρακλείου). (322 σελίδες)

Geoffroy-Schneiter, Berenice (1999). Fayoum. Paris: Assouline.

Rondot, Vincent, (2013). Derniers visages des dieux d’ Egypte: Iconographies, panthéons et cultes dans le Fayoum hellénisé des IIe-IIIe siècles de notre ère. Paris: Presses de l' université Paris-Sorbonne / Éditions du Louvre.

 

 

Β. Δικτυογραφία

https://kostasvakouftsis.blogspot.com/2012/10/mystery-of-fayum-portraits.html (αφιέρωμα του Κώστα Βακουφτσή με πολλές εικόνες πορτρέτων Φαγιούμ) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

http://peritexnisologos.blogspot.com/2015/10/blog-post_4.html (ιστοσελίδα με πληροφορίες από τον Γεράσιμο Γερολυμάτο μαζί με πολλές εικόνες πορτρέτων Φαγιούμ συν βιβλιογραφία) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

http://peri-grafis.net/ergo.php?id=180 (ιστοσελίδα του Πάτροκλου Χατζηαλεξάνδρου με πολλές πληροφορίες και πολλές εικόνες πορτρέτων Φαγιούμ) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

https://www.lifo.gr/culture/arxaiologia/35-sygklonistika-portreta-fagioym  

(αφιέρωμα που περιέχει πολλές εικόνες πορτρέτων Φαγιούμ με ειδικές πληροφορίες σπάνιων περιπτώσεων αποτύπωσης / απεικόνισης) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

https://www.fractalart.gr/fayum-portraits/ (εμπεριστατωμένη παρουσίαση με πληροφορίες για καθεμιά από τα λίγα πορτρέτα Φαγιούμ που συνοδεύουν το άρθρο από τη ζωγράφο Μαρώ Κάργα) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

https://sites.google.com/site/harakostopoulou79/home/erga/keimena/phagioum (διαδικτυακό άρθρο πάνω στη σχέση αρχαίας και νεοελληνικής ζωγραφικής με τα φαγιούμ ως ενδιάμεσο στάδιο) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

https://www.blod.gr/lectures/ta-portraita-tou-fagioum/ (διάλεξη από τη Δοξιάδη Ευφροσύνη με τίτλο «Τα πορτραίτα του Φαγιούμ» στις 17 Φεβρουαρίου 2020 στο Ίδρυμα Μποδοσάκη συνοδευόμενη από 147 διαφάνειες, οι οποίες σχολιάζονται κατά τη διάρκεια της παρουσίασης) (διάρκεια: 02:13:27) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

https://www.youtube.com/watch?v=Qhj2L-ZRSWM (βίντεο με εικόνες από πορτρέτα Φαγιούμ και παράλληλες πληροφορίες με τη μορφή διάλεξης) (διάρκεια: 11:57΄) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

https://www.youtube.com/watch?v=TecalWGnqjg  (εκπομπή της εκπαιδευτικής τηλεόρασης ΕΡΤ με τίτλο «Τα πορτρέτα Φαγιούμ») (διάρκεια: 12:44΄) (Τελευταία πρόσβαση: 14 Μαΐου 2021)

 

Και μερικές πληροφορίες για τη μαγευτική περιοχή της όασης Φαγιούμ για τους επίδοξους ταξιδιώτες που θα θελήσουν να εξερευνήσουν τον τόπο-κοιτίδα των πρώτων δειγμάτων των πορτρέτων Φαγιούμ:

https://www.iefimerida.gr/travel/oasi-fagioym-kala-krymmeno-mystiko-aigyptoy

 

 

Ψηφιακές Βιβλιοθήκες

 Στην ανάρτηση αυτή θα ήθελα να συγκρατήσω μια αξιόλογη συγκέντρωση ψηφιακών βιβλιοθηκών από το Δημοτικό Σχολείο Αγναντερού Καρδίτσας. Ο ιστότοπος είναι http://dim-agnant.kar.sch.gr/autosch/joomla15/index.php/ct-menu-item-29/ct-menu-item-37. Περιλαμβάνει υπερσυνδέσμους για σημαίνουσες ψηφιακές βιβλιοθήκες και συλλογές κυρίως φιλολογικού και λογοτεχνικού περιεχομένου αλλά και γενικότερου ενδιαφέροντος, όπως ανακατεύθυνση στα αρχεία δημόσιων / δημοτικών βιβλιοθηκών και άλλων φορέων που έχουν ψηφιοποιηθεί. Παράλληλα, στην ιστοσελίδα http://dim-agnant.kar.sch.gr/autosch/joomla15/index.php/ct-menu-item-29/ct-menu-item-31http://dim-agnant.kar.sch.gr/autosch/joomla15/index.php/ct-menu-item-29/ct-menu-item-31 του ίδιου σχολείου μπορεί να βρει κανείς απευθείας αναγνώσματα παιδικής λογοτεχνίας και λογοτεχνιας / ποίησης για ενήλικες σε μορφή pdf. Είναι μια καλή αρχή για κάποιον που θέλει να αναζητήσει βιβλιογραφικό υλικό για μια έρευνα ή απλώς επιθυμεί να "βουτήξει" στον κόσμο της (λογοτεχνικής) ανάγνωσης.   

Ιστορική εν-ΙΜΕ-ρωση...

 Σε αυτή την ανάρτηση θα ήθελα να ενημερώσω για ορισμένα διαδικτυακά εκπαιδευτικά εργαλεία που έχει θέσει στη διάθεση του κοινού του το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού (http://www.ime.gr/fhw/), φορέας ο οποίος κατά τ' άλλα δεν χρειάζεται, νομίζω, συστάσεις. Πρόκειται για τα εξής, όπως παρουσιάζονται στην ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του ΙΜΕ: 

α) Μεγάλη Ηλεκτρονική Εγκυκλοπαίδεια για την Ιστορία και τον Πολιτισμό

 (http://ehw.gr)

Η εγκυκλοπαίδεια του Μείζονος Ελληνισμού είναι ένα πρωτότυπο ηλεκτρονικό έργο με αντικείμενο τη συλλογή καταγραφή, τεκμηρίωση, παρουσίαση και προβολή των ιστορικών δεδομένων της παρουσίας του ελληνικού στοιχείου σε όλη τη χωροχρονική του εξέλιξη.

β) Ελληνική Ιστορία στο Διαδίκτυο (http://e-history.gr/)

Η «Ελληνική Ιστορία στο Διαδίκτυο» αποτελεί έναν πρωτοποριακό τρόπο παρουσίασης της Ελληνικής Ιστορίας στο παγκόσμιο κοινό, τόσο ως προς την έκταση όσο και ως προς τη μέθοδο, και έχει παραχθεί από διακεκριμένους ιστορικούς, ερευνητές, αρχαιολόγους και επιστήμονες της πληροφορικής του τόπου μας, στην ελληνική και αγγλική γλώσσα. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι πιστοποιημένο ως κατάλληλο, επιστημονικά και παιδαγωγικά, εκπαιδευτικό λογισμικό και περιλαμβάνει 40.000 σελίδες οι οποίες αναφέρονται σε όλες τις εκφάνσεις της δραστηριότητας των Ελλήνων: πολιτικοστρατιωτική ιστορία, τέχνες, γράμματα, πολιτισμός, ιδιωτικός βίος, κοινωνία, οικονομία κτλ. από την Προϊστορία έως τις μέρες μας. Συνοδεύεται δε, από εκτενή βιβλιογραφία, χρονολόγια και πλουσιότατο φωτογραφικό υλικό.

γ) Ντοκιμαντέρ Μείζονος Ελληνισμού (http://www.fhw.gr/films/index.php?view=stat&st_id=14 )

Πρόκειται για ιστορικά και πολιτιστικά ντοκιμαντέρ και οδοιπορικά σε περισσότερες από είκοσι πόλεις της Μικράς Ασίας κ.α. Στις περισσότερες από τις παραγωγές που έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει το κοινό δωρεάν, γίνεται χρήση τρισδιάστατων γραφικών που αναπαριστούν μνημεία και δημόσια κτήρια, τα οποία δεν διασώζονται σήμερα. Πολλές από τις παραγωγές έχουν βραβευθεί σε διεθνή Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, ενώ η ταινία «Ερμογένους Οίκος» αποτελεί μόνιμο έκθεμα του Altes Museum στο Βερολίνο.

Όλοι οι παραπάνω σύνδεσμοι μπορούν να λειτουργήσουν για την προσέγγιση διάφορων ιστορικών περιόδων από μαθητές όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης. Για την Ηλεκτρονική Εγκυκλοπαίδεια θα ήθελα να σημειώσω ότι είναι στην αγγλική γλώσσα. 

Τρία ιστολόγια, μία blogger

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να κάνω γνωστά τρία ιστολόγια μιας φιλολόγου που υπηρετεί σε Λύκειο της Θεσσαλονίκης. Το μικρό της όνομα είναι Γιούλη. Φαίνεται πολύ δραστήρια και πολύ οργανωμένη. Τα τρία ιστολόγια αφορούν: α) τη Νεοελληνική Γλώσσα, β) την Ιστορία Κατεύθυνσης και γ) τη Δημιουργική Γραφή και τη Λογοτεχνία. Είναι τα παρακάτω:

α) http://giouliblog.blogspot.com/: Πρόκειται για ένα ιστολόγιο με θέμα τη Νεοελληνική Γλώσσα του Λυκείου. Έχει ποικίλο περιεχόμενο, δηλαδή και θεωρία και ασκήσεις και παλαιότερα θέματα και κείμενα για τις διάφορες θεματικές ενότητες καθώς και στοιχεία / πληροφορίες για τα διάφορα θέματα για συζήτηση. Δεν είναι τόσο σχολαστικά οργανωμένο, καθώς οι αναρτήσεις παρουσιάζονται αλφαβητικά και όχι σύμφωνα με τη διαίρεση που επιχείρησα παραπάνω αλλά δεν είναι δύσκολο να προσανατολιστεί κανείς και να εντοπίσει αυτό που χρειάζεται. 

β) http://istoriakatblog.blogspot.com/: Πρόκειται για ένα ιστολόγιο με θέμα την Ιστορία Κατεύθυνσης της Γ΄ Λυκείου, δηλαδή τα Θέματα Νεότερης Ιστορίας. Είναι πολύ σχολαστικά οργανωμένο, καθώς υπάρχει πλήρης κατάλογος των θεματικών με τις ενότητες και τα κεφάλαια με τη σειρά που εμφανίζονται στο σχολικό εγχειρίδιο. Περιλαμβάνει το κείμενο του σχολικού βιβλίου, κείμενα-πηγές και σημειώσεις για κάθε κεφάλαιο σε μορφή τόσο word όσο και powerpoint, άλλοτε με τη δυνατότητα αποθήκευσης κι άλλοτε όχι. Μερικές φορές ο σύνδεσμος δεν λειτουργεί. Δεν παύει όμως να είναι μια ολοκληρωμένη προσπάθεια, που φαίνεται ότι έχει δημιουργηθεί μέσα από συνεχή τριβή και πολλή εμπειρία με το μάθημα και είναι αξιοθαύμαστη. Μπορεί ο φιλόλογος εκτός από το να συλλέξει υλικό από εδώ να παραπέμψει στο ιστολόγιο τους μαθητές για να δουν online τις σημειώσεις του μαθήματος με τη μορφή παρουσίασης, όταν δεν μπορεί να γίνει λήψη τους.

γ) http://dimiourgikigrafiblog.blogspot.com/: Πρόκειται για ένα ιστολόγιο με θέμα τη Λογοτεχνία και τη Δημιουργική Γραφή, το οποίο προέκυψε από αντίστοιχο πολιτιστικό πρόγραμμα του σχολείου που εκπόνησε προφανώς η φιλόλογος. Περιλαμβάνει ανθολογήσεις ποιητών, οπτικοακουστικό υλικό με στοιχεία για τη ζωή τους και για το έργο τους είτε εντοπισμένα από το διαδίκτυο είτε διαμορφωμένα από τους μαθητές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, ενδιαφέρουσες, πρωτότυπες και ποιοτικές λογοτεχνικές δοκιμές των ίδιων των μαθητών με αφορμή λογοτεχνικά κείμενα που αναγνώστηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος καθώς και σχετικές με τη Λογοτεχνία και διάφορους λογοτέχνες αναρτήσεις στο διαδίκτυο (όπως για εκθέσεις από διάφορους πολιτιστικούς φορείς και ιδρύματα ή αφιερώματα, κλπ.). Μελετημένη είναι και η διάνθιση κάθε ανάρτησης με εικόνες ή πίνακες ζωγραφικής που "συνομιλούν" με τα εκάστοτε λογοτεχνικά κείμενα. 

Νομίζω ότι και οι τρεις παραπάνω προσπάθειες της συγκεκριμένης φιλολόγου είναι πολύ αξιόλογες και γι' αυτό θέλησα να τις παρουσιάσω.

Πόντος και Ιστορία...

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να ασχοληθώ με έναν ιστότοπο, το https://www.pontosnews.gr/. Πρόκειται για έναν ιστοχώρο που επιγράφεται "Ειδήσεις για τον Πόντο, την Ελλάδα και τον κόσμο". Και πράγματι υπάρχει ροή ειδήσεων συνεχής. Περιλαμβάνει κατηγορίες, όπως "Πολιτική", "Οικονομία", "Γνώμες", "Άμυνα", "Αθλητισμός", "Υγεία", "Συνταγές". Όμως, προσωπικά, με "τράβηξε" η ετικέτα "Ιστορία" στην κατηγορία "Πόντος". Σε αυτή την κατηγορία περιέχονται επίσης χρονολόγιο, στοιχεία για την παράδοση, για προσωπικότητες του Πόντου, για τη γενοκτονία των Ποντίων, λεξικό με ποντιακές λέξεις και πληροφορίες για ποντιακούς συλλόγους. Η ετικέτα "Ιστορία" αφορά άρθρα που δεν εξαντλούνται μόνο στην Ποντιακή Ιστορία αλλά επεκτείνονται στην ευρύτερη ελληνική ιστορία. Κάποτε μπορεί να αφορά μια ποντιακή προσωπικότητα και τη συμβολή της στην ιστορία της χώρας. Κάποτε πληροφορίες για το Ποντιακό ζήτημα, για την Τουρκία και την πολιτική της. Κάποτε αθησαύριστες πληροφορίες για ήρωες στους αγώνες του Έθνους αλλά και για ξένους ήρωες. Σε μερικές περιπτώσεις συνδέεται η Ιστορία με τη Λογοτεχνία. Συγκεντρώνει, άλλωστε, το φάσμα της νεότερης ελληνικής ιστορίας με αναφορές και στην αρχαιότητα ή και στο Βυζάντιο σε κάποια άρθρα. Νέα άρθρα προστίθενται μέχρι και πρόσφατα. Μερικές φορές είναι άκρως ενδιαφέροντα και αποκαλυπτικά για πρόσωπα και περιστατικά του παρελθόντος, τα οποία κρίνονται αξιομνημόνευτα - και όχι λανθασμένα. Μάλιστα, πολλές φορές δίνεται σημασία σε μια λεπτομέρεια ή σε άγνωστες πτυχές και πρόσωπα της Ιστορίας λιγότερο μνημονευμένα, που δεν έτυχαν της τιμής και της αναφοράς που θα τους έπρεπε. Βρήκα πολλά άρθρα που θέλησα να διατρέξω και πράγματι μου διέυρυναν τους ιστορικούς ορίζοντες και θεωρώ ότι θα αποτελέσουν χρήσιμο διδακτικό υλικό στο πλαίσιο αναφοράς σε πηγές της πρόσφατης / νεότερης ελληνικής ιστορίας μέσα στην τάξη. 

Χάρης Μελιτάς ή ... μελιστάλαχτα χαϊκού με χάρη

 Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να μνημονεύσω το όνομα του Χάρη Μελιτά, ενός σύγχρονου Νεοέλληνα ποιητή που προτιμά τη μικρή φόρμα του χαϊκού. Στο ιστολόγιο "Ποιητικοί Διάλογοι" μπορούμε μεταξύ άλλων ποιητών να βρούμε μια αξιόλογη ανθολόγηση και παρουσίασή του από κριτικούς και ομοτέχνους του (https://whenpoetryspeaks.blog/). Για τον λόγο αυτόν δεν θα επεκταθώ πολύ εδώ. Θα αρκεστώ μόνο να πω ότι στα ποιήματά του (τα χαϊκού) έχει εύστοχη έκφραση, τα λογοπαίγνιά του είναι έξυπνα αλλά δεν κάνει μόνο "φιγούρα" - μέσα από τα παιχνιδίσματα με τις λέξεις προβληματίζει με σοβαρότητα επάνω στην καθημερινότητα, την ανθρώπινη ύπαρξη και τις διαπροσωπικές σχέσεις. Σας προτείνω να τα διαβάσετε. Εγώ έχω στη βιβλιοθήκη μου όλες τις συλλογές του με χαϊκού που έχει εκδώσει μέχρι τώρα.

Ταξίδι με την... αργκό ή Αργκο-ναύτες του διαδικτύου!

 Σε αυτή την ανάρτηση θα ήθελα να παρουσιάσω τον ιστότοπο https://www.slang.gr/ . Πρόκειται για έναν χώρο όπου όσοι εγγράφονται ως μέλη μπορούν να καταχωρίσουν ορισμούς για λέξεις και φράσεις της νεοελληνικής αργκό. Περιλαμβάνει τις κατηγορίες "Λήμματα", "Ορισμοί", "Σχόλια", "Ετικέτες", "Μέλη" και το "Φόρουμ" για συζητήσεις. Τα λήμματα καταχωρούνται με αλφαβητική σειρά. Οι ορισμοί είναι πάνω από 2.500. Οι ετικέτες αφορούν την προέλευση των λέξεων ή τα συμφραζόμενα χρήσης τους. Τα μέλη είναι σχεδόν 13.000. Θα έλεγα ότι είναι μια πλούσια και ίσως η μοναδική πηγή για τη νεοελληνική αργκό παρά την προχειρότητα κάποιων ορισμών (π.χ. ορθογραφικά λάθη λέξεων στους ορισμούς ή στα παραδείγματα χρήσης). Επίσης, προσωπικά με ξενίζει αρκετά η ύπαρξη πολλών βωμολοχιών αλλά αυτό σχετίζεται περισσότερο με τον χαρακτήρα της αργκό και τις ανάγκες των χρηστών της. Αυτός είναι και ο λόγος που δε θα πρότεινα τον ιστότοπο αυτό για διδακτική αξιοποίηση. Συνολικά, ελλείψει άλλης συλλογής, κρίνω ως αρκετά δομημένη και φιλότιμη αυτή την προσπάθεια, η οποία μπορεί να κατατοπίσει όσους θέλουν να ασχοληθούν με τη νεοελληνική αργκό. Έπειτα, κανείς δεν εμποδίζει όποιον κατέχει γνώσεις πάνω σε αυτήν να γίνει μέλος και να "καταθέσει" τους δικούς του ορισμούς, αν δεν είναι ήδη εκεί.

Αρχαίες ελληνικές ρηματικές εκφράσεις

Σε αυτήν την ανάρτηση θα ήθελα να σημειώσω την ανάρτηση ενός φιλολογικού ιστολογίου που μου φάνηκε ενδιαφέρουσα. Βρίσκεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://philo-logika.blogspot.com/2016/05/blog-post.html και συγκεντρώνει ορισμένες εκφράσεις με ρήματα της Αρχαίας Ελληνικής. Είναι κάποιες βασικές χρήσεις των ρημάτων πολύ κοινές στα αρχαία κείμενα και μπορούν να δοθούν στους μαθητές στο πλαίσιο κατάκτησης του λεξιλογίου της Αρχαίας Ελληνικής. Την βρήκα στο πλαίσιο του μαθήματος και νομίζω ότι θα ανατρέχω αρκετά συχνά. Έχει τα ρήματα και τις χρήσεις τους αλφαβητικά και μπορεί να μην είναι πλήρης αλλά είναι πρωτογενώς κατατοπιστική. Ευχαριστούμε τη φιλόλογο Ελένη Κυριακίδου.  

Αρχαία Ελληνική Θεματογραφία

 Θα ήθελα να σημειώσω εδώ τον σύνδεσμο http://e-didaskalia.blogspot.com/2017/12/adidakto.html , στον οποίον μπορεί ένας φιλόλογος που διδάσκει αρχαία ελληνική θεματογραφία να βρει ευσύνοπτα αδίδακτα αρχαία κείμενα με μετάφραση, θεωρία και ασκήσεις για τη διευκόλυνση της διδασκαλίας του και την οργάνωση της ύλης του. Πιστεύω ότι στο μέλλον θα φανεί και σ' εμένα αρκετά χρήσιμος!